منشأ پول کجاست، اعتبار یا کالا؟

پیدایش پول از منشأ تکن های (token) اعتباری به ‌عنوان “وسیله پرداخت” گزاره ای در مقابل باورهای رایج امروز کتاب‌های متن دانشگاهی (نئوکلاسیکی) است.

از منظر اقتصاد جریان غالب، پول کالایی است که از منشأ تسهیل مبادلات ظهور کرده است. نقطه عزیمت، برای نگرش کالایی به پول، وضعیت تصادم نیازهای دوطرفه (double coincidence of wants) است. با توسعه تخیلی-قیاسیِ یک روایت از این نقطه شروع، اقتصاد جریان غالب به این نتیجه می‌ رسد که پول درنهایت طلا و سکه شده و حتی می‌تواند به‌صورت امروزیِ کاغذ و بایت الکترونیکی درآید.

شواهد اندک تاریخی می تواند خوانش فوق از ظهور پول در جوامع را تائید کنند. مطالعات باستان‌ شناسی همراه با شواهد متعددی نشان می‌ دهد که پول همواره از درون یک رابطه بدهی به وجود آمده است.

در جوامع شکار محور، تخصص ها در میان شکارچیان، تولیدکنندگان ابزار شکار، و گرد آورندگان، نیاز به رابطه‌ های اجتماعی داشته‌ اند که از طریق آن‌ها زمان لازم برای توزیع کالاهای مختلف جبران شود.

یک شکارچیِ نیازمند کمان و تیر است قبل از آنکه بتواند شکار کند. او به ابزار ساز بدهکار می‌شود تا بعدتر بتواند شکاری را در ازای این بدهی به او بدهد. در خلال این زمان، شکارچی بدهکار (debtor) و ابزار ساز قرض دهنده (creditor) است.

این نوع شبکه‌ های اعتباری در جوامع پیشرفته‌ تر کشاورزی پیچیده‌ تر می‌شود، تا جایی که نهاد دولت (عمدتاً در قالب معابد) ظهور کرده و معنای جدید به “اعتبار” می‌ دهد.