تراز پرداخت هاي يك كشور و نرخ رشد جمعیت به چه معني است؟ – آموزش مفاهیم اقتصادی
تراز پرداخت ها جدولی است حاوی مبادلات یک کشور با کشورهای دیگر و سازمان های بین المللی که به شکل مشابه با حساب های درآمد و مخارج شرکتها تنظیم می شود. این مبادلات به دو گروه کلی تقسیم می شوند: حساب جاری و حساب سرمایه.
حساب جاري شامل حسابهاي واردات و صادرات كالاها و خدمات مي شود و حساب سرمايه مشتمل بر ورود و خروج سرمايه از كشور است. مجموع موازنه حساب جاري و حساب سرمايه را تراز پرداختها مي گويند.
امروزه تنظیم تراز پرداخت ها در همه کشورها متداول است. در ایران این جدول برای نخستین بار در سال 1325 خورشیدی توسط بانک ملی ایران تهیه شد، ولی چندی بعد یعنی در سال 1339 با تاسیس بانک مرکزی ایران وظیفه تنظیم تراز پرداخت ها به این بانک محول شد. از آن زمان تاکنون بانک مرکزی هر سال بر اساس راهنمای صندوق بین المللی پول، جدول تراز پرداخت های کشور را تنظیم و منتشر می کند. این جدول شامل همه مبادلات اقتصادی ایران با خارج، یعنی معاملات پایاپای و معاملات مبتنی بر ارزهای مختلف و پول رایج کشور، می گردد. آمار مربوط به کالاها به استثنای نفت، مبتنی بر آمار گمرکات است و ارقام مربوط به خدمات و حساب های سرمایه ای از اسناد ارزی و سایر منابع استخراج می شود.
رشد جمعیت تغییر در جمعیت گونهای از موجودات در بازهای از زمان است. رشد جمعیت برای اشاره به هر موجود زنده شناخته شدهای بکار میرود، اما عمدتاً رشد جمعیت جوامع انسانی مورد توجه جمعیت شناسان و اقتصادانان قرار می گیرد. آهنگ رشد جمعیت که اصطلاحا “نرخ رشد جمعیت” نامیده می شود بدلیل آثار گسترده اقتصادی و اجتماعی همواره بعنوان یکی از موضوعات اساسی مطالعه و توجه اقتصاددانان می باشد. مدل رشد مالتوس و مدل لجستیک دو نمونه از مدلهای ساده برای پیش بینی رشد جمعیت هستند.
مالتوس اقتصاددان قرن 18 میلادی معتقد بود که موجودات زنده با سرعت سرسامآوری تکثیر پیدا میکنند و اگر قحطی و جنگ و غیره وجود نداشته باشد جمعیت به شکل تصاعد هندسی(2-4-8-16-32-64-…) زیاد میشود و ممکن است در هر ۲۵ سال دو برابر گردد در حالی که وسایل ارتزاق در بهترین شرایط با یک تصاعد حسابی (2-4-6-8-10-12-14- …) بالا میرود و لذا هر ۲۵ سال جمعیت دو برابر میشود و حال آنکه ازدیاد خواربار و مواد غذایی بسیار ناچیز است ولی برخی عوامل چون جنگ و قحطی میتوانند موانع طبیعی در امر ازدیاد جمعیت باشند. مطالعات و تجارب بعدی نشان داد دیدگاه مالتوس نسبت به نرخ رشد جمعیت و نرخ رشد محصولات کشاورزی بدبینانه بوده است.
صحت و كارآيي مدل لجستیک در بسياري از مطالعات به خصوص در زيست شناسي نشان داده شده است . اين مدل ها براي شهرها و ديگر مناطقي كه به دليل محدوديت منابع به ويژه فضا و مسكن محدوديت رشد دارند ، بسيار مناسبتر از بقيه روش ها به نظر مي آيند.
